WŁĄCZ RADIO EZG!

POSŁUCHAJ:

ezglogo2

 

Aktualnie nadajemy:

winamp mediap

real

A A A

Polskie tradycje wielkanocne należą do najbardziej niezwykłych na świecie. Praktykujemy je, często nie zdając sobie sprawy, skąd się wzięły i jak głęboko sięgają ich korzenie. Warto podtrzymywać te tradycje, warto także poznać ich znaczenie.

swieconka

Chrześcijanie świętują Wielkanoc na pamiątkę śmierci i zmartwychwstanie Chrystusa. Obrzędy związane z Wielkim Tygodniem rozpoczyna Niedziela Palmowa upamiętniająca wjazd Chrystusa do Jerozolimy, gdzie tłum witał go z liśćmi palmowymi w dłoniach. Stąd wzięła się zwyczajowa nazwa „palemki” – czyli wiązanki gałązek wierzbowych, czasem dekorowanych wstążkami lub kwiatami. Tradycja świecenia palemek w Niedzielę Palmową jest żywa w całej Polsce natomiast sposoby dekoracji i wyrabiania palemek różnią się zależnie od regionu. Gdzieniegdzie przetrwał zwyczaj zjadania bazi-kotków z poświęconych palemek, co ma chronić przed chorobami.

Od Niedzieli Palmowej rozpoczyna się Wielki Tydzień: kulminacja obchodów rozpoczyna się od Wielkiego Czwartku, czyli początku Triduum Paschalnego – trzydniowego okresu poprzedzającego Wielkanoc. Wielki Czwartek to pamiątka ostatniej wieczerzy. Kiedyś od tego dnia rozpoczynał się okres całkowitego postu trwający aż do śniadania wielkanocnego. Wielki Piątek przypomina o ukrzyżowaniu Chrystusa – tego dnia odbywają się uroczyste Drogi Krzyżowe – których trasa prowadzi czasem przez całą miejscowość. Jest to czas przygotowania Grobu Pańskiego, który odsłaniany jest w Wielką Sobotę. W przeszłości w tym dniu organizowano kwesty, czyli zbiórki pieniędzy na rzecz potrzebujących.

Wielka Sobota to dzień świeconego. Zwyczaj zanoszenia koszyczków do kościoła jest dość nowy, w przeszłości święcenie pokarmów odbywało się w domach i świecono wszystkie potrawy przygotowane na Wielkanoc. Nie ma Wielkanocy bez jajka (łac. ovum) symbolu rodzącego się nowego życia. Pisanki (czyli jajka zdobione woskiem, a następnie farbowane) albo kraszanki – jajka malowane), ale też jajka na których wydrapywano wzory – tradycja zdobienia zależy od regionu. Inne obecne w koszyczku elementy to chleb i sól - mające zapewnić dobrobyt, wędlina - znak kończącego się postu oraz baranek z cukru – symbol zmartwychwstałego Chrystusa. Z Wielką Sobotą związany jest też zwyczaj świecenia ognia i wody – pali się gałązki tarniny, a wodę święconą zabiera do domów. Wierzono, ze obydwa te zwyczaje mają moc oczyszczania i ochrony przed złymi mocami.

Wielkanoc rozpoczyna huk wystrzałów, które symbolizują zmartwychwstanie Chrystusa. W przeszłości strzelano z armat i moździerzy, dziś z kalichlorku. Witano się okrzykiem Alleluja – wyrazem radości ze zmartwychwstania. Dzwony kościelne, milczące od Wielkiego Czwartku dzwonią wzywają na Rezurekcję. To czas spędzany z najbliższymi, często związany z organizowanymi dla dzieci zabawami, takimi jak szukanie ukrytych jajek. 

Lany Poniedziałek czyli Śmigus-Dyngus to już dzień beztroskiej zabawy, niekoniecznie mile widzianej przez kościół, bo związanej ze zwyczajami pogańskimi. Polewanie wodą, oparte na wierze w jej oczyszczającą moc, było czasem rodzajem "zalotów" a czasem sposobem na wymuszanie "okupu" (słowo "Dyng" oznaczało wykup, datek) czyli malowanych jajek lub innych podarunków. Zabawa składała się z dwóch elementów - polewania, czyli Dyngusa oraz smagania gałązkami wierzbowymi, czyli Śmigusa. W niektórych regionach Polski, jak opisywał to Oscar Kolberg – oblewaniu towarzyszył zwyczaj głośnego wykrzykiwania wierszyków, opisujących wady i zalety miejscowych dziewcząt.

Wielkanoc oczywiście związana jest z chrześcijaństwem, ale wiele w niej jeszcze elementów sięgających czasów pogańskich. Niedziela Wielkanocna przypada zawsze w pierwszą niedzielę po pierwszej pełni księżyca, która następuje po 21 marca – stąd bierze się ruchomość święta. Symbolika świąt także odwołuje się do dawnych wierzeń – jajko to symbol nowego początku, zające czy króliki to symbol płodności, nowego życia, budzenia się przyrody.

.